Ga naar inhoud

Stel vast welke betrokkenen geïnformeerd moeten worden en welke informatie zij nodig hebben

owp-30OntwerpOntwikkelenProjectleiderBeleid en adviesTransparantie

Maatregel

Stel vast welke betrokkenen geïnformeerd moeten worden over de ontwikkeling en het gebruik van algoritmes en welke informatie zij hierover nodig hebben.

Toelichting

Welke informatie over algoritmes relevant is, verschilt per partij. Het is van belang om deze partijen in beeld te brengen en vast te stellen welke informatie voor hen relevant is. Raadpleeg hierbij vastgestelde beleidskaders, waarin is beschreven welke informatie in welke gevallen moet worden gecommuniceerd.

Stel bijvoorbeeld de volgende vragen:

Vragen Acties die je kan ondernemen
Wie heeft informatie nodig over het ontwikkelen en gebruiken van algoritmes? Stel vast welke betrokken(en) binnen of buiten de organisatie iets over het algoritme wil of zou moeten weten.
Wat voor informatie voor algoritmes heeft deze betrokken partij nodig? Toets dit ook bij vastgesteld beleid. Ga na wat de doelgroep moet weten over de werking of inzet van het algoritme. Bepaal om welk technisch niveau dit gaat.
Op wat voor manier informeer je de betrokken partij? Pas de juiste methodes toe om de doelgroep te informeren.
Wanneer wordt deze informatie gebruikt? Ga na in welke fase van de levenscyclus de gewenste informatie over de werking of inzet van het algoritme wordt gebruikt. Hoe verschilt de informatiebehoefte in elke fase van de levenscyclus?
Wie is er verantwoordelijk voor de informatieverstrekking? Bepaal wie er informatie over het algoritme moet ophalen, en wie er voor die informatie kan zorgen.

Maak bij het vaststellen van de informatiebehoefte onderscheid tussen transparantie, uitlegbaarheid en interpreteerbaarheid. Houd daarbij ook rekening met zaken die moeten worden gecommuniceerd. Denk hierbij aan het kunnen uitleggen hoe een automatisch genomen besluit tot stand is gekomen, of de mogelijkheid om niet onderworpen te worden aan geautomatiseerde besluitvorming.

Stel een communicatieplan op over de ontwikkeling en gebruik van het algoritme. Bepaal vervolgens aan de hand van de levenscyclus wanneer welke informatie beschikbaar moet worden gesteld. Stel vast wie verantwoordelijk is voor het opstellen of het leveren van een bijdrage aan deze informatie. In het communicatieplan kunnen verder zaken worden opgenomen als:

  • Het doel van het algoritme.
  • Mogelijkheden van het algoritme.
  • Beperkingen van het algoritme.
  • Context waarin het algoritme wordt toegepast.
  • Wie heeft informatie nodig?
  • Wat voor informatie heeft deze betrokken partij nodig?
  • Op wat voor manier informeer je de betrokken partij?
  • Wanneer wordt deze informatie gebruikt?
  • Wie is er verantwoordelijk voor de informatieverstrekking?
  • Hoe en naar wie communiceer je in het geval van een incident?
  • Wat is de planning voor de communicatieactiviteiten?

Overleg regelmatig met betrokkenen en belanghebbenden in hoeverre de informatieverstrekking aansluit bij de (nieuwe) behoeften.

Risico

Het risico is dat partijen niet of onvolledig worden geïnformeerd over de ontwikkeling en gebruik van algoritmes en hierdoor hun rechten niet kunnen effectueren of belangen kenbaar kunnen maken.

Bijbehorende vereiste(n)

Bekijk alle vereisten
Vereiste
awb-01 - Organisaties die algoritmes gebruiken voor publieke taken nemen besluiten zorgvuldig
aia-08-transparantie-aan-gebruikersverantwoordelijken
aia-28-transparantieverplichtingen-richting-natuurlijke-personen
avg-10 - Besluiten die levens kunnen beïnvloeden, zijn niet volledig geautomatiseerd

Bronnen

Voorbeelden

Communicatiekompas – Bouwstenen van een communicatieplan

Vanuit de Rijksoverheid is het communicatiekompas gemaakt voor het ondersteunen van communicatieprofessionals. Hier staat onder andere het hulpmiddel “Bouwstenen van een communicatieplan” waar de losse onderwerpen die in een plan horen worden toegelicht. Met een communicatieplan kunnen betrokkenen op een goede en tijdige manier worden geïnformeerd.

Bron: Bouwstenen van een communicatieplan

Vereniging van Nederlandse Gemeenten – Wmo voorspelmodel

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voorspel model online staan. Dit model dient als ondersteuning voor gemeenten om een beter inzicht te krijgen in de toekomst om zo op het gebied van beleid, financiën en inkooptrajecten betere verwachtingen te kunnen doen voor Wmo-voorzieningen. Dit model is publiekelijk toegankelijk en heeft een uitleg waar ook een uitgebreide toelichting staat. In de uitleg wordt toelichting gegeven over onder andere het doel, de mogelijkheden en de beperkingen. Daarnaast wordt in de uitgebreide toelichting verder uitgelegd hoe de data en het model stap voor stap gebruikt kunnen worden. Op deze manier worden minder ervaren gebruikers meegenomen in het proces.

Bron: Wmo voorspelmodel (toelichting via “Colofon & uitleg”)

Politie – Keuzehulp Internetoplichting

De politie maakt gebruik van een keuzehulp voor mogelijke internet oplichting. De keuzehulp maakt gebruik van een video om aan gebruikers uit te legen wat zij in moeten voeren om goed geholpen te worden en waarom deze keuzehulp bestaat.

Op deze manier wordt duidelijk toegelicht hoe het algoritme gebruikt moet worden en in welke context het werkt. Om het toegankelijk en duidelijk te maken is gekozen voor een video format.

Bron: Keuzehulp Internetoplichting

Heb je een voorbeeld of best practice, laat het ons weten via algoritmes@minbzk.nl