Ga naar inhoud

Aanpak begeleidingsethiek

OrganisatieverantwoordelijkhedenProbleemanalyseOntwerpProjectleiderJuristOntwikkelaarBeleid en adviesGovernanceFundamentele rechtenMenselijke controleDataPrivacy en gegevensbeschermingTransparantie

Direct naar de Aanpak Begeleidingsethiek

Hulpmiddel

De Aanpak Begeleidingsethiek geeft met betrokkenen verantwoord en constructief handen en voeten aan het ontwerp, inzet en gebruik van een technologische toepassing in een bepaalde context. Bij de aanpak zijn technische en sociale aspecten van even groot belang.

De aanpak begint bij concrete technologische toepassingen in een concrete context. Hoe werkt de technologie precies en wie neemt op basis daarvan welke beslissingen?

De aanpak gaat uit van de ethische kracht van alle betrokkenen. Inwoners, medewerkers, technici en managers – allemaal werken ze in dezelfde workshop aan dezelfde vraag. Vanuit hun eigen perspectief brengen ze kennis, emoties en waarden in. Zo ontwikkelen ze samen concrete voorstellen voor hoe er gehandeld kan worden.

De workshop is ontwerpend van aard: hoe komen we dichter bij wat we écht belangrijk vinden? Deelnemers verkennen drie soorten handelingsopties. Ze kunnen de technologie (her)ontwerpen, nieuwe afspraken maken over beleid en werkwijze of hun eigen gedrag aanpassen.

Op de site staan voorbeelden, filmpjes. In de publicatie staat de Aanpak Begeleidingsethiek beschreven. Er is ook een opleiding en handleiding beschikbaar.

Relevantie

De aanpak wordt zowel ingezet in de ontwikkelingsfase als in de implementatiefase. Het geeft zowel een ethische reflectie als een volgende stap in het innovatie-implementatieproces. Zowel inhoudelijk als qua betrokkenheid en draagvlak. De Aanpak begeleidingsethiek is regelmatig ingezet door gemeentes, provincies uitvoeringsorganisaties en departementen. De verslagen worden (bij toestemming) gedeeld, zodat gezamenlijk leren plaats kan vinden.

Ook zijn er thema-sessies georganiseerd waar meerdere sessies over hetzelfde thema zijn gehouden. De afgelopen jaren zijn door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties rond een tiental thema’s sessies met de aanpak begeleidingsethiek gehouden gevolgd door een werkconferentie en de conclusies/interviews/filmpjes/scenario’s. Een voorbeeld hiervan is op het thema AI-agents.

Auteur

De Aanpak Begeleidingsethiek is ontwikkeld door de ECP-werkgroep Digitale Ethiek met overheidspartijen, maatschappelijke spelers, kennisinstellingen en bedrijfsleven onder leiding van Peter Paul Verbeek en Daniël Tijink. Hij heeft met collega’s binnen ECP de toepassing van de aanpak doorontwikkeld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met info@begeleidingsethiek.nl.

Bronnen

Bijbehorende maatregelen

IDMaatregel
org-02Stel beleid op voor een verantwoorde inzet van algoritmes binnen de organisatie
org-03Maak een plan voor het omgaan met risico’s
org-04Zorg voor politiek-bestuurlijk bewustzijn, betrokkenheid, en verantwoordelijkheid
org-05Sluit algoritmegovernance aan op bestaande governancestructuren binnen de organisatie
org-10Taken en verantwoordelijkheden zijn toebedeeld in de algoritmegovernance
org-15Stel een protocol vast voor de situatie dat er (een vermoeden van) discriminatie door een algoritme is geconstateerd en pas dit wanneer nodig toe
pba-01Beschrijf het probleem dat het algoritme moet oplossen
pba-02Beschrijf het doel van het algoritme
pba-03Beschrijf waarom een algoritme het probleem moet oplossen
pba-04Overleg regelmatig met belanghebbenden
pba-05Beschrijf de wettelijke grondslag voor de inzet van het algoritme
owp-01Beschrijf de rollen en verantwoordelijkheden voor het ontwikkelen en gebruiken van algoritmes
owp-06Leg vast wat de impact van het algoritme is als het niet werkt zoals beoogd
owp-07Inventariseer welke grondrechten het algoritme kan schenden en maak een belangenafweging
imp-03Richt bij besluitvorming betekenisvolle menselijke tussenkomst in