Ga naar inhoud

Probleemanalyse

In deze fase wordt het probleem en de doelstellingen van een opdrachtgever geanalyseerd en beschreven. Er wordt bijvoorbeeld onderzocht welke publieke taak moet worden ondersteund en welke publieke waarden daarbij moeten worden beschermd of juist gerealiseerd. In deze fase wordt onderzocht of het ontwikkelen van een algoritme of AI-systeem een geschikt middel is om het doel te realiseren en het probleem op te lossen. Dat hangt van verschillende zaken af. Hierbij kan worden gedacht aan de middelen (capaciteit en financiële middelen) die nodig zijn om algoritmen en AI op een verantwoorde wijze te ontwikkelen, de complexiteit van de oplossing, het in beeld brengen van de verwachte risico's (hoog over), een eerste beeld krijgen bij wat voor data nodig zijn en het in kaart brengen en beleggen van de verschillende verantwoordelijkheden. Daarnaast is het van belang om het beleid met betrekking tot de inzet van algoritme en AI van een organisatie te raadplegen.

Er zal een conclusie moeten volgen of de ontwikkeling van een algoritme of AI-systeem passend is. Deze fase wordt doorgaans afgerond met een akkoord van de (gemandateerd) verantwoordelijk(en)/opdrachtgever om een algoritme of een AI-systeem te ontwikkelen. Een vastgestelde business case of plan van aanpak vormen veelal de basis om de ontwerpfase te starten met de benodigde experts.

Vereisten

VereisteUitleg
Proportionaliteit en subsidiariteitProportionaliteit vereist dat de impact van gegevensverwerking op de persoonlijke levenssfeer voor de toepassing van een algoritme of AI-systeem en voor het genereren van de benodigde output in balans is met het beoogde doel. Subsidiariteit vereist dat persoonsgegevens alleen moeten worden verwerkt als dit de minst inbreukmakende manier is om het doel te bereiken. Deze principes waarborgen dat de privacy van individuen wordt gerespecteerd en dat gegevensverwerking niet verder gaat dan redelijk is voor legitieme doeleinden. Het is van belang om deze principes te hanteren om te bepalen of en in welke vorm een algoritme of AI-systeem moet toegepast en om tot een passende mate van gegevensverwerking te komen om het doel te bereiken.
Bevorder AI-geletterdheid van personeel en gebruikersAanbieders en exploitanten van AI-systemen moeten ervoor zorgen dat hun personeel en andere betrokkenen voldoende kennis hebben van AI. Dit omvat het bevorderen van kennis over de techniek, evenals kennis over de context waarin de AI-systemen worden gebruikt en de gebruikers van deze systemen. Het doel is om een adequaat niveau van begrip en vaardigheden te waarborgen, wat bijdraagt aan een verantwoord gebruik van AI en het minimaliseren van risico's.
Kwaliteitsbeheersysteem voor hoog-risico AIAanbieders van AI-systemen met een hoog risico voorzien in een systeem voor kwaliteitsbeheer dat de naleving van deze verordening waarborgt. Dit systeem wordt op systematische en ordelijke wijze gedocumenteerd in de vorm van schriftelijke beleidslijnen, procedures en instructies en omvat ten minste de aspecten vermeld in artikel 17 AI-verordening.
AI-systemen en algoritmes mogen niet discriminerenOverheidsinstanties moeten zich bij het uitvoeren van hun taken onthouden van discriminatie, ook wanneer er gebruik wordt gemaakt van algoritmes of AI. Wanneer er algoritmes worden gebruikt om selecties te maken van burgers, dienen we te streven naar een gelijke behandeling van personen of groepen ten opzichte van andere personen in een vergelijkbare situatie. Hierbij is het belangrijk te beseffen dat discriminatie ook op indirecte wijze kan ontstaan. Hiervan is sprake wanneer een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelwijze personen met een beschermd persoonskenmerk in vergelijking met andere personen in het bijzonder benadeelt, tenzij hiervoor een objectieve rechtvaardiging bestaat.
Verboden toepassingen bij evaluatie of classificatie van personen of groepen personenHet in de handel brengen, het in gebruik stellen of het gebruiken van AI-systemen voor de evaluatie of classificatie van natuurlijke personen of groepen personen gedurende een bepaalde periode op basis van hun sociale gedrag of bekende, afgeleide of voorspelde persoonlijke of persoonlijkheidskenmerken, waarbij de sociale score een of beide van de volgende gevolgen heeft; i) de nadelige of ongunstige behandeling van bepaalde natuurlijke personen of groepen personen in een sociale context die geen verband houdt met de context waarin de data oorspronkelijk werden gegenereerd of verzameld; ii) de nadelige of ongunstige behandeling van bepaalde natuurlijke personen of groepen personen die ongerechtvaardigd of onevenredig met hun sociale gedrag of de ernst hiervan is.
Verplicht risicobeheersysteem voor hoog-risico AIVoor AI-systemen met een hoog risico wordt een systeem voor risicobeheer vastgesteld, uitgevoerd, gedocumenteerd en in stand gehouden.
Verstrekking van informatie op verzoekOp een met redenen omkleed verzoek van een bevoegde autoriteit, verstrekken aanbieders van AI-systemen met een hoog risico die autoriteit alle informatie en documentatie die noodzakelijk is om de overeenstemming van het AI-systeem met een hoog risico met de eisen van afdeling 2 aan te tonen, in een eenvoudig door de instantie te begrijpen en door de betrokken lidstaat gekozen officiële taal van de instellingen van de Unie. Onderdeel van dit verzoek kan zijn het toegang geven tot de in artikel 12 lid 1 bedoelde logs die automatisch zijn gegenereerd door het AI-systeem met een hoog risico.
Relevante feiten en belangen zijn bekendDit beginsel vereist dat een besluit met de nodige zorgvuldigheid wordt voorbereid en genomen. Dit vraagt onder meer om een zorgvuldig onderzoek naar feiten, een zorgvuldige beslissingsprocedure en een deugdelijke besluitvorming. Dit betekent dat algoritmes en AI zodanig moet worden ontwikkeld en gebruikt, dat dit passend is ter ondersteuning van de wettelijke taak en de bijbehorende beslissing of besluitvorming.

Maatregelen

MaatregelUitleg
Verken maatregelen van aanbieder om schending auteursrechten te voorkomenVerken of aanbieder maatregelen heeft genomen om te voorkomen dat auteursrechten worden geschonden.
Aansprakelijkheidsvoorwaarden worden beoordeeld in de aanbestedingMaak de aansprakelijkheidsvoorwaarden die een aanbieder ten aanzien van auteursrechten kan geven een vast onderdeel van de wedstrijd/inkoop/beoordeelingsmatrix als ook de vaste beoordeling hiervan.
Betrek belanghebbendenBreng in kaart welke belanghebbenden er zijn en betrek hen op verschillende momenten in de levenscyclus.
Menselijke tussenkomst is een vast onderdeel in een projecptlan of een déchargedocumentNeem het element van menselijke tussenkomst op in het projectplan en dchargedocument.

Disclaimer

Het Algoritmekader is nog volop in ontwikkeling. Op deze plek willen we vooral aan de slag gaan op een open en transparante wijze. Het is dus niet definitief. Dat betekent dat er dingen opstaan die niet af zijn en soms zelfs fout. Mocht er iets niet kloppen, laat het ons weten via GitHub.